ALTINCI ÇERÇEVE PROGRAMI
Avrupa Birliği, bilimsel araştırma ve teknolojik gelişme kapasitesini güçlendirmek, bu yolla ekonomik ve sosyal gelişme sağlamak üzere 1984 yılından bu yana beş yıllık Çerçeve Programları uygulamaktadır. Çerçeve Programları, üye ülkelerin katma değer vergisi yoluyla yaptıkları katkılar yanısıra, ortaklık anlaşması imzalamış ülkelerin GSYİH’ları oranında ödedikleri katılım paylarından oluşan bir kaynağı kullanmaktadır. Bu bütçenin yaklaşık %5-10 arasında bir bölümü Euratom Anlaşması gereğince termonükleer füzyon ve nükleer atık yönetimi gibi konularda yapılacak araştırmalara ayrılmakta, geri kalan büyük bölümü ise Topluluk Anlaşması uyarınca yürürlüğe konulan “Araştırma ve Teknoloji Geliştirme” (ATG: Research and Technology Development – RTD) etkinlikleri için kullanılmaktadır. Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu tarafından, katılım müzakerelerinin başlatılmasına karar verilmiş olan program Topluluk Anlaşması ile bağlantılı ATG programı olup, Euratom programına katılım bu aşamada gündeme gelmemiştir.
Avrupa Birliği, Çerçeve Programları için ayırdığı bütçeyi 1994-1998 yıllarında uygulanan Dördüncü Çerçeve Programı’ndan itibaren büyük ölçüde artırmış bulunmaktadır. Bu uygulama, Avrupa Birliği’nin dünyanın en güçlü ekonomisi olma hedefi doğrultusunda, bilimsel araştırma ve teknoloji geliştirmeye verdiği önemi yansıtmaktadır. 1998-2002 yılları arasında uygulanan yaklaşık 13 milyar € bütçeli Beşinci Çerçeve (ATG) Programı tamamlanmakta olup, 2002-2006 yıllarını kapsayan Altıncı Çerçeve Programı hazırlıkları son aşamaya ulaşmıştır.
Yaklaşık 16,3 milyar € bütçeli (Euratom programı ile birlikte 17,5 milyar €) Altıncı Çerçeve Programı’nın, Haziran 2002’de Avrupa Parlamentosu tarafından onaylanarak yasallaşması beklenmektedir. Program, Kasım 2002’de Brüksel’de yapılacak büyük bir konferans ile yürürlüğe girecek ve 2003 yılı başlarında ilk proje çağrıları yapılacaktır.
Avrupa Birliği Mart 2000’de yapılan Lizbon Zirvesi’nde, yakın gelecekteki bilimsel ve teknolojik AR-GE felsefesini “Avrupa Araştırma Alanı” (European Research Area: ERA) başlıklı bir proje kapsamında planlama kararı almıştır. Avrupa’yı 2010’da dünyanın en dinamik ve rekabet gücü en yüksek bilgi ekonomisi haline getirmeyi amaçlayan Avrupa Araştırma Alanı’nın ve bu projenin uygulama aracı olarak tasarlanmış olan Altıncı Çerçeve Programı’nın temel ilkeleri aşağıda özetlenmektedir:
Özellikle ABD ve Japonya karşısında, Avrupa Birliği’nin rekabet gücünün artırılması.
Avrupa Birliği ülkelerinde bilgi tabanlı ekonomi ve toplum düzeni (knowledge-based economy and society) geliştirilmesi ve bu yolla istihdam, sürdürülebilir ekonomik büyüme ve toplumsal bütünlük koşullarının iyileştirilmesi.
Bu temel hedeflere ulaşmak üzere aşağıdaki stratejiler benimsenmektedir:
Avrupa Birliği ülkelerine ekonomik ve toplumsal yarar getiren (European added value) projelere öncelik verilmesi;
Avrupa Birliği’nin hedeflerine uygun öncelikli araştırma alanlarının belirlenmesi ve çalışmaların bunlarda yoğunlaştırılması;
Bütünleştirilmiş projelere ağırlık verilerek, AR-GE yönetiminin etkinleştirilmesi, kaynakların verimli kullanılması;
İşbirliği geliştirilerek oluşturulacak mükemmeliyet ağları ile insangücü ve fiziksel altyapının verimli değerlendirilmesi;
Öncelikli alanlarda yürütülecek bütünleştirilmiş projeler ve mükemmeliyet ağlarından ayrı olarak, araştırma altyapısının güçlendirilmesi, inovasyon sistemlerinin geliştirilmesi, bunların Avrupa çapında bütünleştirilmesi;
Araştırıcı dolaşımının kolaylaştırılması, başka ülkelerde çalışan araştırıcıların geri dönmeye özendirilmesi;
KOBİ’lerde araştırma ve yenilik faaliyetlerinin geliştirilmesi ve KOBİ’lerin güçlendirilmesi için özel önlemler alınması, KOBİ kaynaklı projelerin öncelikli alanlar dışında da desteklenmesi;
Ortaklık anlaşması ile programa dahil olan aday ülkelerin de yönetimde söz sahibi duruma getirilmesi.
Yukarıda sıralanan stratejiler doğrultusunda tasarlanan Altıncı Çerçeve (ATG) Programı’nın 16,3 milyar € tutarındaki bütçesi, Avrupa Birliği’nin 2001 yılı toplam bütçesinin %3,9’unu oluşturmaktadır. Avrupa Birliği olarak bu alanda ABD ve Japonya’nın önüne geçilmekle birlikte, Çerçeve Programları Avrupa Birliği üyesi ülkelerin ulusal sivil AR-GE bütçeleri toplamının %6’sı civarındadır ve Avrupa Birliği ülkeleri, ortalama %1,8 AR-GE payı ile rakiplerinin hala gerisinde bulunmaktadır.Altıncı Çerçeve Programı’nın bütçesinin 10.750 milyon € bölümü, aşağıdaki yedi tematik öncelikli alanda yürütülecek araştırma ve teknoloji geliştirme faaliyetlerine ayrılmıştır:
Genbilim ve Sağlık Biyoteknolojisi........................................ 2.150 milyon €
Bilgi Toplumu Teknolojileri................................................... 3.600 milyon€
Nanoteknolojiler, Akıllı Malzemeler ve Yeni Üretim Süreçleri.. 1.300 milyon €
Havacılık ve Uzay................................................................ 1.000 milyon €
Gıda Güvenliği ve Sağlık Riskleri.............................................. 625 milyon €
Sürdürülebilir Kalkınma........................................................ 1.850 milyon €
Avrupa Açık Bilgi toplumunda Yurttaşlık ve Yönetişim............... 225 milyon €Program, öneri çağrıları ve yapılacak önerilerin Avrupa Birliği tarafından değerlendirilmesi ve seçilmesi esasına dayalı olarak yürütülecektir. Tematik öncelikli alanlardaki faaliyetlerde aşağıdaki araçlar kullanılacaktır:
1. Bütünleştirilmiş Projeler – Integrated Projects
2. Mükemmeliyet Ağları – Networks of Excellence
3. Ulusal Programların Ortak Uygulanması – Joint implementatiom of the national programmes (Article 169 of the EU Treaty)
4. Geleneksel Araçlar – Traditional instruments
4a) Özgül Hedefli Araştırma Projeleri – Specific targetted research projects
4b) Eşgüdüm Etkinlikleri – Coordination actions
Bütünleştirilmiş projeler ve mükemmeliyet ağları, Avrupa Komisyonu Araştırma Genel Müdürlüğünün (EC DG-Research) Altıncı Çerçeve Programı’nın tematik öncelikli alanlarında kullanılmak üzere tasarladığı yeni araçlardır. Her iki araç da birkaç on milyon € ile ifade edilen büyük bütçeli, onlarca ülkeden yüzlerce araştırıcının katıldığı geniş kapsamlı, iddialı ve uzun dönemli hedeflere yönelmiş faaliyetler için tasarlanmıştır. Bütünleştirilmiş projeler temel araştırma, uygulamalı araştırma, teknoloji geliştirme, demonstrasyon, yaygınlaştırma ve uygulama planlaması gibi etkinliklerin bütünleştiği ve hedef odaklı yeni bilgi üretmeye yönelik projeler olarak tanımlanmaktadır. Mükemmeliyet ağlarının temel hedefi ise, belli bir konuda Avrupa’nın dağınık araştırma potansiyelini bir ağ çerçevesinde birleştirerek mükemmeliyetin yakalanmasıdır. Altıncı Çerçeve Programı’nın temel uygulama araçları olarak tanımlanan bu iki yeni araca, çerçeve programlarına önceden katılmış olan ülkeler de yabancıdır.
Ulusal programların ortak uygulanması, easen Topluluk Anlaşmasında yer alan bir maddeye (Madde 169) dayanmakta olup, bütün çerçeve programlarında yer almasına karşın bugüne kadar hiç kullanılmamıştır. Avrupa Komisyonu, üye ülkelerin ulusal programlarının birleştirilmesini içeren bu aracı, Altıncı Çerçeve Programı’nda kısıtlı olarak deneme mahiyetinde kullanmayı planlamaktadır.
Geleneksel araçlarla kasdedilen, önceki çerçeve programlarında kullanılagelen araçların bir geçiş dönemi için bir süre daha sürdürülmesidir. Bu kapsamdaki özgül hedefli araştırma projeleri ile araştırma, geliştirme, demonstrasyon etkinliklerinden bir veya bir kaçını içeren, kısıtlı kapsamda ve özgül hedeflere yönelik alışılmış projeler tanımlanmaktadır. Çerçeve programlarına önceden katılmış olan ülkeler, alışmış oldukları bu uygulama aracının sürdürülmesini istemektedirler. Ancak, Avrupa Komisyonu’nun Altıncı Çerçeve Programı için temel araçları ön planda tutan yaklaşımı nedeniyle, bu tür alışılmış projelerin, özellikle küçük araştırma birimleri (KOBİ’ler gibi) ve aday ülkelere yönelik olarak ve program süresince giderek azalan oranda kullanılması planlanmıştır. Eşgüdüm etkinlikleri adı altındaki araç ise, araştırma ve yenilik potansiyelini birleştirmeye ve arttırmaya yönelik olarak, konferans, çalıştay, personel değişimi ve başarılı uygulamaların değişimi gibi etkinliklere verilecek destekleri içermektedir. Beşinci Çerçeve Programı’ndaki Tamamlayıcı Önlemler (Accompanying Measures) benzeri olan bu uygulama aracının da, diğer geleneksel araç gibi, kısıtlı ve Altıncı Çerçeve Programı’nın ilerleyen yıllarında giderek daha az ölçüde kullanılması planlanmaktadır.
Altıncı Çerçeve Programı bütçesinin, tematik öncelikli alanlardaki faaliyetlerin desteklenmesine ayrılan 10.750 milyon € dan geri kalan, 5.520 milyon € bölümü ise program kapsamındaki; KOBİ’lerin özendirilmesi ve güçlendirilmesi, “Innovation Relay Centres” ve “Business Relay Centres” gibi araçlarla inovasyon yeteneklerinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması, araştırmacı değişimi ve eğitimi, beyin göçünün önlenmesi, araştırma altyapısına karşılıklı erişim, altyapı konsorsiyumları vb. etkinliklerin desteklenmesine ayrılmış bulunmaktadır.
Genel Bilgiler:
http://www.cordis.lu/
http://europa.eu.int/comm/research/fp6/index_en.htmlPartner Arama: http://partners-service.cordis.lu/
Yedi Tematik Öncelikli Alan Hakkında Ayrıntılı Bilgi:
http://www.cordis.lu/fp6/eoi-instruments/tp.htm
ftp://ftp.cordis.lu/pub/fp6/eoi-instruments/docs/eoi_annex1.pdfUygulama Araçları Hakkında Ayrıntılı Bilgi:
http://europa.eu.int/comm/research/nfp/networks-ip.html
http://www.cordis.lu/fp6/eoi-instruments/integrated_projects.htm
http://www.cordis.lu/fp6/eoi-instruments/networks.htm
http://europa.eu.int/comm/research/nfp/pdf/provisionsimplementingip-28022002.pdf
http://europa.eu.int/comm/research/nfp/pdf/provisions-implement-net-excel.pdfNiyet Beyanı Hakkında Ayrıntılı Bilgi:
http://www.cordis.lu/fp6/eoi-instruments/İlgi Beyanları: http://eoi.cordis.lu/search_form.cfm
Referans:http://www.tubitak.gov.tr/tr/altsayfalar/haberler/abcerceveprogrami.html
